plakat laureacinag

Program Sacrosong 2016

Przesłuchania:

3 czerwca 2016 r. (piątek) – godz. 19.00 – Konkurs zespołów i solistów

4 czerwca 2016 r. (sobota) – godz. 10.00 – Grupy dziecięce

– godz. 16.00 – Chóry i grupy zagraniczne

Koncert Laureatów:

5 czerwca 2016 r. (niedziela) – godz. 16.00

 

Uczestnicy Sacrosong 2016:

  • Alicja Bieńkowska

  • ANDROMEDA

  • Cantus Cordis z Mińska – Białoruś

  • Chór Kraj Rodzinny z Baranowicz – Białoruś

  • Chór Tibi Domine

  • CHÓR VIA MUSICA

  • Chór ZGODA z Brześcia, Białoruś

  • Gaudentes

  • Grupa z Domu Polskiego z Baranowicz – Białoruś

  • KULTYWACJA

  • Małgorzata Mikołajczyk

  • Schola Dzieci Bożych – Parafia Matki Bożej Częstochowskiej – Józefów

  • Schola dziecięca par. Miłosierdzia Bożego

  • Schola Liturgiczna „Schola Kresy”

  • Schola młodzieżowa z parafii w Turgielach, Litwa

  • Schola Zespołu Szkół Katolickich im. Świętej Rodziny w Otwocku

  • Zespół Cultum

  • Zespół folklorystyczny Turgielanka, Litwa

  • Zespół Mariampol – Litwa

  • Zespół Młodzieżowy ze Świdra

  • Zespół Vies Bonum z Mińska – Białoruś

 

Grupy dziecięce – Formularze zgłoszenia:

Schola Dzieci Bożych

Schola Zespołu Szkół Katolickich im. Świętej Rodziny w Otwocku

Schola Liturgiczna „Schola Kresy”

ANDROMEDA

Schola dziecięca par. Miłosierdzia Bożego

 

Chóry – Formularze zgłoszenia:

Chór ZGODA z Brześcia

CHÓR KRAJ RODZINNY BARANOWICZE

Cantus Cordis z Mińska

Chór Tibi Domine

Via Musica

 

Zespoły – Formularze zgłoszenia:

Zespół Młodzieżowy ze Świdra

Schola młodzieżowa z parafii w Turgielach, Litwa

Zespół folklorystyczny Turgielanka, Litwa

GAUDENTES

Kultywacja

 

Soliści – Formularze zgłoszenia:

Alicja Bieńkowska

 

Fotorelacja z przesłuchań – dzień 1, g. 19.00

Jury

 

Zespół Cultum

Alicja Bieńkowska – Solistka

Zespół młodzieżowy ze Świdra

Zespół Gaudentes

Zespół Kultywacja

Fotorelacja z przesłuchań – dzień 2, g. 10.00

Jury

Schola Kresy

Schola Dzieci Bożych

Andromeda

Schola ZSK Św. Rodziny

Schola dziecięca par. Miłosierdzia Bożego

Fotorelacja z przesłuchań – dzień 2, g. 16.00

Jury

Harmonia

Zespół młodzieżowy w parafii w Turgielach

Turgielanka

Zespół Vies Bonum

Chór Tibi Domine

Chór Cantus Cordis

Chór Kraj Rodzinny

Chór Zgoda

Koncert laureatów Sacrosong 2016

  1. Kultywacja, Warszawa
  2. Chór Zgoda, Brześć
  3. Schola dziecięca, par. Miłosierdzia Bożego Otwock-Ługi
  4. Schola Dzieci Bożych, par. M B Cz., Józefów
  5. Schola Kresy, par. M B Kr. Polski, Otwock-Kresy
  6. Schola ZSK Św. Rodziny, Otwock-Świder
  7. Andromeda, SP nr 6 w Otwocku
  8. Zespół młodzieżowy ze Świdra
  9. Gaundentea, Ząbki
  10. Chór Kraj Rodzinny z Baranowicz, Białoruś
  11. Vies Bonum, Mińsk
  12. Chór Cantus Cordis, Mińsk
  13. Alicja Bieńkowska, Otwock
  14. Chór Tibi Domine, Warszawa

 

Zapraszamy do obejrzenia fotorelacji z koncertu laureatów:

 

Historia powstania Sacrosongu – Warszawa Praga

Po raz pierwszy spotkałem się z Sacrosongiem Ogólnopolskim w 1974, kiedy byłem jeszcze klerykiem. Sacrosong odbywał się wtedy w Warszawie, brali w nim udział głównie profesjonaliści i w mniejszej części amatorzy. Pomysłodawcą i dyrektorem tego festiwalu był salezjanin z Krakowa ksiądz Jan Palusiński. W latach 1978/81 w parafiach, w których pracowałem jako wikariusz, organizowałem Przeglądy Piosenki religijnej. Były to Parafię: Św. Michała w Nowym Dworze Mazowieckim, Św. Wojciecha w Warszawie, Św. Franciszka Z Asyżu w Warszawie, Narodz. NMP w Mińsku Mazowickiem. Z radością obserwowałem niejako by pierwsze przyczynki rodzącego się Sacrosongu-Warszawskiego w Par. Św. Michała w Warszawie pod przewodnictwem Pana Wiesława Jelenia. Lecz niestety ten Sacrosong odbył się tylko dwa razy. W latach 1985/86 wraz z zespołem młodzieżowym i scholą „Soli Deo” z Par. Św. Franciszka z Asyżu na Okęciu, braliśmy udział w konkursie Sacrosongu w Krakowie-Mistrzejowice. Zarówno schola jak i zespół otrzymali wyróżnienie. Następnie udział w konkurencyjnym festiwalu Cantate Deo w Gliwicach zdobyliśmy również wyróżnienie. Wtedy ks. Jan Palusiński zaproponował mi kilka razy, abym brał udział w Sacrosongu jako juror, podobnie i w Górce Klasztornej na Mariasongu. Miałem wtedy możliwość podpatrzenia od strony organizacyjnej tej imprezy. A przede wszystkim widziałem wielką radość młodzieży i dzieci, zarówno u wykonawców jak i u słuchaczy.

Wtedy zrodziła mi się myśl, czy nie zrobić takiego festiwalu jeszcze w naszej Archidiecezji Warszawskiej. Brakowało mi odwagi i trochę możliwości. Praca duszpasterska, katecheza przy parafii później w szkole oraz muzykowanie z dziećmi i młodzieżą pochłonęły mnie całkowicie. W 1993 roku zostałem posłany do Par. Miedzeszyn z przeznaczeniem pracy jako redaktor w Radiu Katolickim Warszawa, którego dyrektorem był ks. Tadeusz Łakomiec. Możliwość komunikacji na antenie radiowej z diecezją podsunęła mi myśl, aby wreszcie w naszej nowej i młodej Diecezji Warszawsko-Praskiej powołać do życia Sacrosong. Pomyślałem wtedy sobie, że teraz albo nigdy. Dlatego zwróciłem się z prośbą do Ks. Bp. Kazimierza Romaniuka o zatwierdzenie tego pomysłu. Ks. Biskup ucieszył się bardzo.

Pierwszy Sacrosong Warszawa-Praga odbył się w 1994 r. dniach od 9 do 12 czerwca w katedrze Św. Floriana w Warszawie przy ul. Floriańskiej 3. W konkursie wzięło udział: 15 scholi dziecięcych, 16 zespołów młodzieżowych, 10 chórów mieszanych, 5 solistów – razem ponad 800 wykonawców. Były to grupy śpiewacze z wielu diecezji. Z czasem liczba uczestników zmalała, jednak i tak było ich na tyle dużo, że od roku 1999 postanowiliśmy wraz ks. Piotrem Śliwką i ks. kanclerzem Romualdem Kamińskim powołać do istnienia oddzielny Sacrosong dla chórów.

Miejsce Sacrosongu

Za miejsce Sacrosongu obrano katedrę, czyli serce diecezji. Dlaczego? Pierwszy motyw był następujący – aby na cztery dni przenieść do serca diecezji, jak do matki diecezji, rozśpiewaną niedzielną liturgię poszczególnych parafii reprezentowanych przez dziecięce schole, zespoły młodzieżowe, chóry i solistów. Przenieść ducha modlitwy, jej skupienia, radości i brzemienia do kościoła pasterza diecezji, do kościoła biskupiego. Przez kilka sacrosnogowych dni dokonać jakby jedności modlitwy

Drugi – nowopowstała diecezja warszawsko-praska ma swoją katedrę pod wezwaniem Św. Floriana, którą diecezjanie powinni poznać. Do tej pory najczęściej odwiedzanym miejscem była starówka Warszawy, jej świątynie i zamek królewski. Udział grupy śpiewaczej spoza Warszawy uczestniczącej w Sacrosongu był też swoista wycieczką do stolicy.

Trzeci – w miarę prosty i łatwy dojazd do katedry ze wszystkich stron naszej diecezji.

Intencje choćby najszczersze spotykają jednak nieprzewidziane przeciwności i dlatego muszą szukać innych rozwiązań. Przedtem kościół Św. Floriana był inny co do kształtu wyposażenia wewnątrz, które na potrzeby kościoła parafialnego było wystarczające. Z chwila, kiedy świątynia ta została podniesiona do godności katedry, musiały nastąpić zmiany pociągające za sobą przebudowę jej otoczenia a głównie jej wnętrza – prezbiterium. Ponieważ prace przeciągły się dlatego z konieczności począwszy od roku 1995 Sacrosong musiał odbyć się gdzie indziej. Niektóre dni konkursowe odbyły się w Par. NMP Kr. Polski w Aninie ( w kinie), Par. Świętej Trójcy w Ząbkach. Od roku 1997 Sacrosong odbywa się zawsze w auli przy Kurii Warszawsko-Praskiej.

Cel Sacrosongu Diecezji Warszawsko-Praskiej

Celem głównym Sacrosongu DWP jest oddanie chwały Bogu w Trójcy Świętej Jedynemu i podziękowanie za Jego dary dla ludzi. Szczególnie chodzi tu o dar przeżywania bogactwa kultury muzyki religijnej. Uczestnicy w tym konkursie wykonują zarówno tradycyjne, znane utwory, jak i zupełnie nowe. Na tę imprezę zawsze jest powołane odpowiednie jury, które godnie reprezentuje wymogi Kościoła dotyczące zakresu działalności śpiewaczych grup kościelnych i pojedynczych osób.
Rola formacyjna Sacrosongu

Jury Sacrosongu ma za zadanie dokonać selekcji reprezentowanych utworów i odróżnić, które z nich są tylko utworami religijnymi, które sakralnymi, a które liturgicznymi. Ma również zwracać uwagę na umiejętność opanowania warsztatu wykonawczego i treść przestawianych utworów. Szczególnie zwraca uwagę na to, czy nowe i dotąd nie znane ogółowi utwory muzyczne nadają się do śpiewania podczas liturgii. Na zakończenie Sacrosongu przewodniczący jury dokonuje podsumowania występujących grup i solistów. W swoim wystąpieniu podkreśla zarówno pozytywne momenty, jak również informuje o błędach wykonawczych i poucza o właściwym kierunku pracy z grupą śpiewaczą. Każdy z prowadzących grupę śpiewaczą może indywidualnie zasięgnąć rady i wskazówek dla siebie samego i grupy.
a) – Wychowanie muzyczne
Parafialne grupy śpiewacze są na ogół zespołami amatorskimi i ich poziom wykonawczy nie może się równać z poziomem chórów zawodowych. Należy jednak dołożyć starań, aby ten poziom był możliwie jak najwyższy. Dzięki radiu, telewizji, koncertom, łatwo dostępnym taśmom magnetofonowym, płytom kompaktowym, pen drajwom, społeczeństwo ma dzisiaj możliwość odbioru dobrej muzyki. Stawia więc wykonawcom coraz to większe wymagania. Wykonywany podczas liturgii przez zespół śpiew powinien być również na odpowiednim poziomie. Nie jest to łatwe, ale jest to możliwe. Świadczy o tym poziom artystyczny niektórych grup śpiewaczych uczestniczących w Sacrosongu.
Jury zwraca uwagę na to, czy grupa śpiewacza opanowała umiejętność emisji głosu: – a) prawidłowe wydobywanie i formowanie głosu; – b) prawidłowy oddech; – c) wyrównanie różnic pomiędzy poszczególnymi głosami i właściwa intonacja, co pozwala na jednakowe brzmienie całego zespołu; – d) posługiwanie się rezonatorami i rejestrami głosowymi; -e) uzyskanie ruchliwości głosów; – f) wyrobienie wyraźnej i swobodnej dykcji. Że każda próba powinna rozpoczynać się od takich właśnie ćwiczeń. W grupie zawsze znajdzie się kilka osób, które bardzo szybko tego się nauczą. Mogą one potem pomóc swoim koleżankom i kolegom.
Program pracy kształcenia muzycznego powinien zawierać powyższe zadanie. Praktyka wykazuje, że w tygodniu powinny odbyć się ca najmniej dwie próby po dwie godziny z małą przerwą. Przy mniejszym wymiarze pracy dydaktycznej trudno jest mówić o jakiejkolwiek pracy artystycznej, zaś dorywcze i niesystematyczne próby nie spełnią tego zadania. Zespół nie tylko powinien opanować repertuar na pamięć, ale również artykulacją, postawą, dynamiką i mimiką wyrazić zawartego w nim ducha. Jest to niełatwe do wykonania, ale przy odpowiedniej pracy możliwe. W rezultacie dobrze przygotowany repertuar, dostarcza zarówno samym wykonującym, jak i słuchającym głębokich przeżyć religijnych i doznań artystycznych.
Jury zwraca również uwagę na to, że w dziedzinie kształcenia muzycznego nie można zaniedbać korzystania ze środków technicznych. Nieocenione usługi może oddać magnetofon, kompakt Cd Nagranie zaś w całości jakiegoś utworu przez grupę, pozwoli usłyszeć jej własny śpiew, ocenić go i poprawić usterki. Do lepszego zrozumienia i interpretacji nowych utworów pomoże płyta gramofonowa lub kompaktowa z wzorowymi nagraniami kompozycji. Udział w koncertach zespołów zawodowych i słuchanie muzyki „na żywo” daje możliwość oceny własnych osiągnięć i mobilizuje do pracy nad podnoszeniem własnego artystycznego poziomu.
b) – Wychowanie liturgiczne
Kandydaci do śpiewu jak i jej członkowie rekrutują się co prawda ze społeczeństwa religijnego, ale ich wychowanie liturgiczne i wiedza o liturgii pozostawia wiele do życzenia. Z tego powodu każdej grupie śpiewaczej potrzebna jest katecheza liturgiczna. Przeprowadzi ją najlepiej muzykujący ksiądz lub siostra zakonna.
Ojciec Święty Jan Paweł II poucza nas, że istotą tej katechezy powinna być troska opiekunów o świadome i czynne uczestnictwo dzieci w niedzielnej Mszy św. „ W Kościele w Polsce zawsze żywa była cześć dla Eucharystii…”.
W niej członkowie chóru, zespołu czy scholi liturgicznej powinni dowiedzieć się o znaczeniu samej liturgii, jej wymowie i roli, jaką spełnia ona w dziele zbawienia człowieka. Zespół śpiewaczy trzeba nauczyć, że liturgia jest znakiem i że wszystko co w niej się dzieje, ma zamierzony sens. Musi on poznać, że pierwszorzędnym jego zadaniem jest nauczanie, prowadzenie i podtrzymywanie śpiewu wiernych podczas liturgii. Dlatego konieczne jest opanowanie repertuaru ludu, który jest z natury śpiewem jednogłosowym. Dopiero później można pracować nad powiększeniem repertuaru o inne śpiewy, mające na celu upiększenie i uświetnienie liturgii, będąc przedłużeniem i rozszerzeniem wypowiedzi ludu. Nie może to być jednak celem w samym sobie.
Dobrze i poprawnie śpiewająca grupa śpiewacza swoim śpiewem przeprowadza wśród wiernych wspaniałą katechezę. Naucza wiernych nie tylko poprawnie śpiewać, lecz także przekazuje prawdy wiary. Ta katecheza wiąże się nierozdzielnie z żywym słowem. Jest to przecież śpiewana Ewangelia. Śpiew stanowi muzyka i słowo. O ile jedno i drugie stoi na odpowiednim poziomie, dostarcza wszystkim wiernym przeżyć artystycznych i religijnych.
Formacja liturgiczna członków powinna mieć na względzie ich dobro duchowe. Trzeba dać im możliwość pełnego uczestnictwa w liturgii. Prowadzący zespół dyrygent czy opiekun powinien na to zwrócić uwagę. Najlepiej przez własny przykład i zachętę słowną można pociągnąć grupę do wewnętrznej mobilizacji świadomego i czynnego przeżywania liturgii.
c) – Wychowanie do życia we wspólnocie
Każda grupa śpiewacza stanowi jakąś wspólnotę. Członkowie scholi, zespołu młodzieżowego czy chóru to grupa ludzi o różnych cechach charakteru, różnym temperamencie, różnych ambicjach, zainteresowaniach, warunkach materialnych, sytuacjach rodzinnych, wynikach w szkole, planach na przyszłość. Stanowią oni materiał bardzo interesujący, ale i bardzo trudny, bowiem każdy z nich jest inny. Jednakże jako zespół, grupa, mogą i powinni sobie nawzajem pomagać.
Kiedyś ks. prof. Karol Wojtyła, doświadczony wieloletni duszpasterz akademicki organizujący dla wychowanków spływy kajakowe, obozy, wycieczki, wędrówki górskie i spotkania, uczestnik Sacrosongu w Tarnowie; dziś jako Ojciec Święty Jan Paweł II, pasterz Kościoła Powszechnego, poucza, że każdy wierzący wnosi do wspólnoty „ swój własny wkład, swoje talenty, zależne od powołania i roli, jaką ma do spełnienia. Jedność i zarazem różnorodność to wielkie bogactwo Kościoła, które zapewnia mu ciągły i dynamiczny rozwój” (JP II Pielgrzymka VIII).
Dlatego prowadzący zespoły śpiewacze powinni wykorzystać wszystkie możliwości, które nauczyłyby członków wzajemnej tolerancji, szacunku, wyrobiły poczucie odpowiedzialności za siebie i innych. Wzorem czy też ideałem byłoby ich wychować na dobrych ludzi. Samą teorią nie da się tego osiągnąć ani też zbudować. Wobec tego potrzebne są dla grupy jeszcze inne zajęcia i przeżycia, nie tylko próby i występy. Członkom grupy należy dostarczyć sytuacji, w których mogliby siebie sprawdzić. Taką nową sytuacja dla wielu jest samodzielny wyjazd na kolonie letnie. Niektóre z dzieci po raz pierwszy wyjadą bez rodziców i rodzeństwa. Jest to dla niech niebywałe przeżycie. Niektóre z nich na początku boją się tego, a niektóre się cieszą. Regulamin kolonijny jednych i drugich musi nauczyć odpowiedzialności, przewidywania, posłuszeństwa, dzielenia się z innymi np. jedzeniem, miejscem w pokoju. Na uczestnikach spoczywa odpowiedzialność zarówno uświęcania siebie, jak i uświęcania koleżanek i kolegów. Aby wypełnić to zadanie muszą oni poddać się wymogowi pogłębiania ich życia wewnętrznego, które w sposób szczególny dokonuje się poprzez modlitwę, praktyki religijne, życie sakramentalne.
Sacrosong stanowi okazję do podzielenia się owocami i rezultatami tej różnorodnej duszpasterskiej pracy z dziećmi, młodzieżą i dorosłymi. Szczególnie dzisiaj formacja i edukacja wszelkich grup śpiewaczych jest niezwykle trudna i wymagająca. Sacrosong odbywa się przy kościele, w parafii. Atmosfera Sacrosongu jest bardzo przyjazna wszystkim uczestnikom, niech więc wszystkim występującym doda odwagi.

Osoby prowadzące grupy śpiewacze

Osoba prowadząca zespół śpiewaczy jest jego dyrygentem i zarazem kierownikiem artystycznym, ale nie zawsze organistą w tej parafii1. Ona odgrywa w scholi najważniejszą rolę, odpowiada za jej artystyczny poziom, repertuar, za jego przygotowanie i wykonanie. Oprócz umiejętności w dyrygowaniu i kompetencji w dziedzinie dydaktycznej, kierującemu grupy śpiewaczej stawia się również wymagania moralne. Jednym z nich jest świadectwo wiary. To musi być człowiek ukształtowany liturgicznie, o zdrowej religijności, o uporządkowanym życiu osobistym, o dobrej opinii w środowisku, w którym żyje i działa.

Według materiału ankietowego ze scholami parafialnymi pracują różni dyrygenci. Ogólnie można by podzielić ich na trzy grupy. Pierwszą grupę stanowią dyrygenci amatorzy, którzy nie mają żadnego wykształcenia muzycznego. Rekrutują się z młodzieży, która przeszła tylko szeregi formacji gry na gitarze przy ruchu młodzieżowym zwanym „Ruch Światło Życie”. Są to młodzi ludzie całym sercem związani z parafią i pragną w niej coś dobrego zrobić. Do tej grupy należą także kapłani, którzy w seminarium oprócz studiów znaleźli czas na muzykowanie na gitarze. Dzisiaj skutecznie posługują się nią podczas katechezy w szkole i prowadzą śpiew podczas liturgii. Poziom muzyczny jaki reprezentują wyżej wymienieni, pozwala im na prowadzenie scholi na poziomie podstawowym, gdy chodzi o warsztat wykonawczy i bardzo dobrym, gdy chodzi o rozeznanie i wyczucie liturgiczne.

Druga grupa dyrygentów pracująca ze scholami, to osoby posiadające podstawowe i średnie wykształcenie muzyczne. Obecnie w diecezji warszawsko-praskiej wśród dyrygentów pracujących ze scholami stanowią oni grupę najliczniejszą. Nieliczną grupę stanowią dyrygenci, którzy ukończyli albo Studium Liturgiczno-Muzyczne w Aninie, albo Instytut Szkolenia Organistów w Warszawie. Są oni bardzo dobrze przygotowani do prowadzenia grupy śpiewaczej pod względem liturgicznym i muzycznym. Należą do nich zarówno osoby świeckie, jak i zakonne, jednakże większość pracujących w diecezji warszawsko-praskiej stanowią siostry zakonne. Większość z nich jest również katechetkami o bardzo dobrym przygotowaniu pedagogicznym. Mają więc wspaniały kontakt z podopiecznymi. Grupa obdarza ich zawsze wielkim zaufaniem. Nieobciążone, jak inni, problemami własnych rodzin, mogą całkowicie i bez reszty oddać się pracy ze scholą. Efekt jej w bardzo krótkim czasie staje się widoczny.

Trzecią grupę stanowią dyrygenci z wyższym wykształceniem muzycznym. Mają ukończoną Akademię Muzyczna w Warszawie bądź też muzykologię na Katolickim Uniwersytecie Lubelskim lub na Akademii Teologii Katolickiej w Warszawie. Z satysfakcją należy podkreślić, że wszyscy wyżej wymienieni w przeważającej liczbie są ludźmi młodymi. I stąd być może łatwo nawiązują kontakt z dziećmi i młodzieżą. Widać to wyraźnie w stylu pracy z grupą i po efektach nauczania. Istnienie w parafii scholi dziecięcej lub młodzieżowej to wyłącznie zasługa ich pracy i poświęcenia się.

Należy pamiętać, że prowadzący jest nie tylko nauczycielem śpiewu, lecz także głównym wykonawcą dzieła muzycznego i jego interpretatorem. Im gruntowniejsze zdobędzie wykształcenie muzyczne, tym większy i piękniejszy będzie rezultat jego działalności przy parafii. Jego rola jako kierownika muzycznego grupy jest bardzo trudna i skomplikowana. Swoją pracą musi on zbudować zespół, instrument z ludzkich głosów, który potrafiłby śpiewać w miarę ambitny i odpowiedni repertuar podczas liturgii.

Opiekun grupy powinien być wychowawcą. Kapłan lub siostra zakonna są najlepszymi opiekunami grup śpiewaczych. Ich powołanie zawiera w sobie charyzmat pracy dydaktyczno-wychowawczej. Ich osobisty wkład w opiekę nad scholą uzupełnia pracę dyrygenta. Opiekun scholi nie musi się znać na zagadnieniach technicznych śpiewu i muzyki, ponieważ te może wykonuje dyrygent lub jego pomocnik-korepetytor. I tak często przy parafiach się dzieje. Zadaniem opiekuna grupy śpiewaczej jest głównie wychowanie członków do uczestnictwa w liturgii, zachowania się w kościele i do świadomego otwarcia się na problemy Kościoła i społeczne(1). Schola zauważy bardzo szybko, że ich opiekunowi zależy nie tylko na tym, aby nauczyć ją samej sztuki śpiewania, ale żeby poprzez posługę śpiewu została wprowadzona w życie Kościoła.

Do zadań duszpasterza, który jest opiekunem scholi należą: czuwanie nad całością zespołu, troska o wychowanie liturgiczne, właściwe warunki pracy, urządzanie wspólnych spotkań poza ćwiczeniami, łagodzenie konfliktów, pomoc w sprawach osobistych śpiewaków.

Z formularzy zgłoszeniowych Sacrosongu wynika, że w około 40% przypadkach ta sama osoba jest dyrygentem, kierownikiem muzycznym grupy i zarazem jej opiekunem. Na tej podstawie można przypuszczać, że tak jest w przeważającej liczbie scholi działających w parafiach. Opiekun powinien zatroszczyć się o to, by wszyscy śpiewacy w ciągu roku wzięli udział w specjalnych rekolekcjach lub dniach skupienia. Z doświadczenia osobistego wiem, że wspólne wyjazdy w zimowe ferie lub kolonie letnie zaowocowały w pracy z zespołem. Na przykładzie działalności scholi i zespołu młodzieżowego Soli Deo z par. św. Michała Archanioła w Nowym Dworze Mazowieckim i św. Franciszka z Asyżu w Warszawie można stwierdzić, że członkowie grupy bardzo zżyli się, wręcz tęsknili na próby. Potem odważnie brali udział w liturgii. Straciwszy kontakt z założycielem grupy, przez wiele lat aktywnie uczestniczyli w liturgii i życiu duszpasterskim, tworząc grono osób gotowych sobie zawsze pomóc. Trud, aby nie tylko umieć zaśpiewać, lecz także umieć być, owocuje na wiele lat.

(1) Istnieje błędna opinia o zadaniach organisty w kościele. Na ogół sądzi się, że polega ona wyłącznie na upiększaniu liturgii śpiewem i grą na organach. Tymczasem ma być świadomy swego czynnego wkładu dla chwały Bożej i zbudowania wiernych ( por. Instrukcja o muzyce sakralnej i liturgii z 3 września 1958 r, n. 67). Konstytucji o Liturgii wyjaśnia dalej, że powinien on stanowić wkład w prawdziwą czynność liturgiczną, zwłaszcza wtedy, spełnia jednocześnie funkcję kierownika zespołu śpiewaczego, scholi, chóru lub kantora (por. KL, 29). Doskonały organista musi spełniać następujące warunki: 1- winien posiadać odpowiednie wykształcenie muzyczne, 2 – wykształcenie liturgiczne, 3 – odznaczać się właściwą postawą religijną.

Repertuar
Opierając się na materiale formularza zgłoszeń uczestników Sacrosongu, można stwierdzić, że repertuar działających grup śpiewaczych przy parafiach, określających się jako chóry, zespoły młodzieżowe, schole parafialne, jest bardzo zróżnicowany. Można zasadniczo podzielić na dwie grupy. Pierwszą stanowią śpiewy wykonywane podczas liturgii; drugą – utwory pozaliturgiczne.

Różnica wieku poszczególnych grup decydująco wpływa na umiejętność i możliwości wykonawcze. Stąd też dyrygent chcąc dobrać odpowiedni repertuar dla grupy, powinien to uwzględnić.

Po Soborze Watykańskim II, powstało bardzo wiele nowych pieśni i piosenek religijnych. Są wśród nich utwory napisane nowym i poprawnym językiem. Posiadają bogatą i ciekawą linię melodyczną(1). Niektóre z nich są bardzo rytmiczne, okraszone popularną muzyka rockową. Takie utwory odpowiadają duchowi młodych ludzi, a szczególnie młodzieży i dzieciom. Spotykają się one z ich akceptacją. Zjawiskiem wyjątkowym była schola Ziarenko a obecnie Arka.

W gronie autorów pieśni i piosenek znajdują się zarówno znani twórcy, jak i osoby nieznane(2). Tych ostatnich cechuje bardziej pobożność, mniej zaś kunszt kompozytorski. Z radością należy zauważyć, że niektóre z tych nowych piosenek religijnych są bardzo udane. Łatwo wpadają w ucho, mieszczą się w odpowiedniej skali. Pod względem treści są zgodne z dogmatami wiary katolickiej, oddają ducha okresów liturgicznych, są bardzo blisko tematów zawartych w Ewangelii, wręcz je opowiadają. Stanowią one wdzięczny i bardzo przystępny materiał wykonawczy dla każdej grupy śpiewaczej. Takimi utworami między innymi są: Czarna Madonna (Alicji Gołaszewskiej), Matka (Zofii Konaszkiewicz), Syn marnotrawny (Siostry Magdaleny), Panie dobry jak chleb (Ks. bp. J. Zawitkowskiego i Ks. Wiesława Kądzieli).

Zadaniem grupy śpiewaczej jest przede wszystkim podtrzymywanie śpiewu podczas świętych obrzędów liturgii. Z uznaniem należy przyjąć fakt, że na Sacrosongu są wykonywane utwory chorału gregoriańskiego, typowo liturgiczne, wykonywane podczas liturgii. Do nich należą: części stałe Mszy św., psalm, alleluja, Ojcze nasz, antyfony, śpiewy procesyjne, odpowiedzi na wezwania kapłana, polskie pieśni tradycyjne.

Każda grupa śpiewacza aktywną w życiu wspólnoty parafialnej. Dlatego repertuar jej związany jest nie tylko z życiem religijnym parafii, lecz także z życiem duszpasterskim. Stąd też posiada w swoim repertuarze różne pieśni i piosenki świeckie. Wykonuje je podczas akademii szkolnych, akademii w świetlicach przy parafii, w misteriach, w przedstawieniach, na wycieczkach, spotkaniach i przy ognisku.

Niektóre grupy śpiewacze od kilku lat i w głównej mierze w tym samym składzie personalnym dorobiły się bogatszego repertuaru niż tylko piosenki religijne. Posiadają one w swym repertuarze nie tylko części stałe Mszy św., ale także pieśni liturgiczne i motety wielogłosowe. Ponieważ od roku 1997 w Sacrosongu Warszawa-Praga nie biorą udziału chóry kościelne, dlatego wymienię schole liturgiczne o dłuższym już stażu działalności na terenie diecezji warszawsko-praskiej. Należą do nich: Magnificat z Warszawy(20lat), Carmina z Ząbek (27 lat), Soli Deo z Nowego Dworu Maz.(21 lat), Kropelki z Mińska Maz.(10 lat), Skowronki z Otwocka (10 lat). Na terenie archidiecezji warszawskiej na uwagę zasługuje zespoły muzyczne; Soli Deo (15 lat) i Charyzmaty (20 lat).

(1) Nie wszyscy jednak dyrygenci grup śpiewaczych potrafią dobrać utwór z odpowiednim ambitusem melodii dla swoich podopiecznych. Dla scholi początkującej najodpowiedniejszy jest ambitus zamykający się w oktawie. Chór dorosłych przy podziale na soprany, alty, tenory i basy, jest w stanie zaśpiewać ambitus bardzo rozległy. Jednakże przy śpiewie unisono, nawet dla nich ambitus melodii powinien być wypośrodkowany.

(2) Do znanych kompozytorów o bogatym religijnym dorobku muzycznym należą: bp Józef Zawitkowski, zamieszkująca w par. Nawrócenia św. Pawła Apost. w Warszawie Zofia Konaszkiewicz (Zofia Jasnota) – wykładowca na Akademii Muzycznej w Warszawie i w Wyższym Seminarium Duchownym w Warszawie, ks. Zbigniew Piasecki- założyciel chóru ATK, ks. Wiesław Kądziela-prefekt Seminarium Archidiecezjalnego i Alicja Gołaszewska – organistka na Jasnej Górze, których śpiewy liturgiczne, pieśni i piosenki stanowią repertuar niejednej śpiewaczej grupy. Grono kompozytorów nieznanych rekrutuje się najczęściej z Ruchu Światło-Życie.